Lees het verhaal van (nu volwassen) jeugmantelzorger Saskia: 

Jeugdmantelzorgers, wat een woord eigenlijk. Vroeger was ik “brus”, broer of zus van een kind met een chronische ziekte, handicap, beperking of psychiatrische stoornis. Dat klonk nog een beetje gezellig, alsof ik toch vooral zus(je) was. Mantelzorg klinkt als voor volwassen mensen, ik denk ook meteen aan stokoude ouders die zorgbehoevend worden. Maar je kunt natuurlijk ook mantelzorgen als je volwassen zoon met skiën een been breekt, ofzo. Meestal ben je ‘t tijdelijk, al is het eind van de mantelzorgperiode zeker niet altijd fraai. Soms ronduit lelijk.

Brus ben je voor het leven: in dit geval, het leven van mijn broer Jan. Hij kan niet praten, is niet zindelijk, kan heel emotioneel of boos worden van “niets”. Hij functioneert op het niveau van een baby van een maand of 7, in een (inmiddels) volwassen lijf. Tot z’n 16e woonde hij thuis, en ik natuurlijk ook! Samen met mijn jongere zusje. Best hele gezonde gezinsdynamiek, maar nu – achteraf – ook wel heel bijzonder. Ik speelde als kind “gewoon” lekker buiten, zat met m’n rug tegen de verwarming kinderboeken te lezen of speelde met mijn barbie-poppen. Vrijwel de volledige zorg voor Jan lag bij mijn ouders. En tóch droeg ik op mijn manier, jong als ik was, m’n steentjes bij!

Maniertje 1: ik leerde al vroeg mijn eigen boontjes doppen! Dat voorkwam dat ik zelf aandacht nodig had. Aandacht die ten koste zou gaan van mijn broer. Ik wilde m’n ouders niet tot (extra) last zijn. De voorbeelden daarbij zijn van jonge leeftijd én vrij extreem.

Maniertje 2: als ik nu eens “ouder voor m’n zusje” speel?! Leek me harstikke logisch!! En m’n zusje was er ook wel goed mee. Dacht ik toen; nu kijk ik daar anders naar.

Maniertje 3: zorgen voor de “kleine dingen”: was het lint uit het cassettebandje van Jan gelopen? Ik zal al klaar met een potlood. Stond de poort een stukje open? Ik had ‘m alweer bijna dicht gedaan. Die kleine-dingen-radar ontwikkelde zichzelf; ik herinner me niet dat iemand me er ooit om gevraagd heeft. Maar het afzetten van die radar… dát heb ik nooit geleerd.

Ze zeggen wel eens dat in die kinderjaren de blauwdrukken voor je leven geschreven worden. Ik kan niet zeggen dat ik geen kind ben geweest, niets is minder waar. Maar ik merk nú, op volwassen leeftijd, dat ik mezelf dingen heb aangeleerd die toch wel heel erg raken aan die gezinssituatie: mooie en handige dingen, maar ook moeilijke en zware dingen. Ze horen er allemaal bij, maken me wie ik ben. En daar ben ik trots op!

Net als op al die andere kinderen die nu in zo’n gezinssituatie zitten. Deze kinderen verdienen een steuntje in de rug, zodat ze trots kunnen zijn op zichzelf  en de mensen dichtbij. Ze weten best dat hun kindertijd “anders” is, maar vragen zelf niet om warmte, liefde, zorg of aandacht. Want precies dát is het aller-, allereerste wat ze (zichzelf!) hebben afgeleerd. Dat valt niet op, hoe kenmerkend. Maar kijk maar eens goed, deze kinderen willen (ook) “gewoon” gezien worden, .. en kind zijn!

Lieve groet,

Saskia, zus van Jan (45) met een zeer ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen (ZEVMB)